|
Niniejszy tom powstał z myślą o rozszerzeniu podstawy źródłowej do
dziejów Uniwersytetu. Przede wszystkim chodzi tu o gromadzenie i
zabezpieczenie relacji i wspomnień świadków i uczestników wydarzeń
związanych z KUL-em, mających miejsce przed 68-69 laty. Materiał
składający się na niniejszy tom jest różnorodny. Otwierają go relacje
złożone przed Miejską Komisją Badania Zbrodni Niemieckich w Lublinie,
powołaną po wyzwoleniu. Zeznania w sprawie zamknięcia działalności
KUL-u w listopadzie 1939 r., aresztowanie jego profesorów i studentów,
a także niszczenia księgozbioru, kradzieży muzealiów i dewastacji
gmachu złożyli: prof. Ignacy Czuma - prorektor Uniwersytetu w 1939 r.,
ks. prof. Piotr Kałwa - późniejszy biskup lubelski, Jadwiga Trzebińska
- sekretarka kancelarii rektorskiej, Jerzy Stupnicki - intendent
uniwersytetu, prof. Władysław Kuraszkiewicz i ks. prof. Zdzisław
Goliński - późniejszy biskup częstochowski oraz ks. prof. Antoni
Słomkowski - pierwszy po wojnie rektor KUL-u. Materiały te mają
pierwszorzędne znaczenie historyczne i posiadają pełną moc dokumentów
sądowych.Znalazło się tu także wspomnienie byłego studenta KUL-u dra
Henryka Sadaja z wykładu, który odbył się w przeddzień aresztowania
profesorów, a także relacja Ludwika Grabowskiego o aresztowaniach
w dniach 9, 10 i 11 XI 1939 r.
Drugą grupę stanowią materiały odnoszące
się do tajnego nauczania KUL-u w latach 1941-1945. Są to relacje
Bogusława Adamskiego o tajnym nauczaniu na terenie Lublina, którego
inicjatorem był ks. rektor Antoni Szymański, a kierownikiem ks. dr
Zygmunt Surdacki. Dalej mamy relację ks. Jana Michalskiego -
sekretarza Wydziału Teologicznego w Tajnym Uniwersytecie Ziem
Zachodnich w Warszawie, przy którym to Wydziale zorganizowane zostały
przez ks. prof. Henryka Insadowskiego - dziekana Wydziału Prawa
Kanonicznego KUL - tajne studia prawa kanonicznego; relację ks. bpa
Piotra Kałwy o działalności Wydziału Prawa i Nauk
Społeczno-Ekonomicznych i Wydziału Prawa Kanonicznego w Kielcach,
działających pod firmą Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, a także
relację prof. Czesława Strzeszewskiego, wykładającego na Kieleckich
Kursach Akademickich ekonomię. Uzupełnieniem tego materiału są trzy
protokoły z posiedzeń Rady Wydziału. Wszystkie one zostały spisane w
1945 r., a więc już po wyzwoleniu i ujawnieniu się nauczania. Końcową
część tomu stanowią biogramy wykładowców, wychowanków i studentów
KUL-u, którzy stracili życie lub byli więzieni przez okupanta, a także
tych, co działali czynnie w ruchu oporu.
Zdajemy sobie sprawę, że nie
są to wszystkie nazwiska i nie do wszystkich udało się zgromadzić
wystarczająco dużo informacji. Stąd mamy biogramy obszerniejsze i
bardzo skromne. Wszystkie jednak wymownie świadczą o roli Uniwersytetu
w kształtowaniu ducha patriotycznego swoich wychowanków, gotowych
ponieść największą ofiarę za ideały humanizmu ogólnoludzkiego.
|
